Auk þess fellst dómurinn aðeins á svokallaða viðurkenningarkröfu (varakröfu í málinu) en í því felst að ef ekki verður samkomulag um útreikning til uppgjörs tjóninu, sem dómurinn fellst á að bæta skuli, getur þurft annað dómsmál um útreikning tjónsins eins og reyndar er fremur algengt í skaðabótamálum.

Án þess að ég hafi gefið mér tíma til að greina dóminn í smáatriðum má hér greina meginrökin í forsendum fjölskipaðs héraðsdóms sem eru:

að á það er fallist með [neytanda] að hlut­deildar­skírteinishöfum hafi verið mismunað í aðdraganda að lokun sjóðsins 6. október 2008 eftir því hvort þeir innleystu hlutdeild sína eða ekki. 

Mismununin fól í sér brot gegn jafnræði sjóðfélaga sem skylt var að mati dómsins að gæta að.

 

Þeir, sem innleystu hlutdeild sína frá 10. september 2008 til lokunar 6. október s.á., fengu of hátt verð fyrir eignarhlut sinn í sjóðnum sem leiddi til þess að eign þeirra, sem eftir sátu, rýrnaði að sama skapi. 

Með þessu bökuðu Landsvaki og Landsbankinn sér bótaskyldu gagnvart neytandanum sem var meðal þeirra sem höfðuðu mál. Fróðlegt verður að sjá hvaða afstöðu Hæstiréttur tekur ef málinu verður áfrýjað - svo og hvernig neytendum og öðrum tjónþolum gengur að innheimta kröfur sínar.

Ég tek fram að ættingi minn var skamma hríð, töluvert eftir hrunið og tjónið, forsvarsmaður Landsvaka.

Ég hef ekkert nægilega gáfulegt nýtt að segja á þessum ársdegi - en minni á færslu mína rúmri viku fyrir hrunið enda verða nánari upplýsingar og minningar líklega að bíða betri tíma. Fyrir utan það, sem þar kom fram, læt ég nægja að segja að þá helgi hitti ég hátt settan mann, sem átti að vera mun betur tengdur en ég, sem virtist áhyggulaus miðað við mig!

11. gr. Forseti lýðveldisins er ábyrgðarlaus á stjórnarathöfnum. Svo er og um þá, er störfum hans gegna.
Forseti verður ekki sóttur til refsingar, nema með samþykki Alþingis.
Forseti verður leystur frá embætti, áður en kjörtíma hans er lokið, ef það er samþykkt með meiri hluta atkvæða við þjóðaratkvæðagreiðslu, sem til er stofnað að kröfu Alþingis, enda hafi hún hlotið fylgi ³/4 hluta þingmanna …¹⁾ Þjóðaratkvæðagreiðslan skal þá fara fram innan tveggja mánaða, frá því að krafan um hana var samþykkt á Alþingi, og gegnir forseti eigi störfum, frá því að Alþingi gerir samþykkt sína, þar til er úrslit þjóðaratkvæðagreiðslunnar eru kunn.
Nú hlýtur krafa Alþingis eigi samþykki við þjóðaratkvæðagreiðsluna, og skal þá Alþingi þegar í stað rofið og efnt til nýrra kosninga.

Í færslunni frá í gær segir:

"Nú þegar liðið er ár frá neyðarlögum og bankahruni og aðeins mánuður er þar til skýrsla rannsóknarnefndar Alþingis verður birt gæti verið fróðlegt að velta fyrir sér fræðilegum möguleikum á ábyrgð á

• aðdraganda hrunsins og
• afleiðingum þesa.

Ábyrgð getur bæði komið til vegna

• verka einstakra aðila og
• athafnarleysi þeirra sem áttu að sýna frumkvæði.

Ég ætla að freista þess að greina í einfaldri og lítt rökstuddri töflu:

1. einstaka hópa (en ekki persónur) sem almennt kunna að verða látnir bera ábyrgð,
2. líkindi á ábyrgð að mínu mati,
3. tegund ábyrgðar - f.o.f. lagaleg (og þá einkum bótaábyrgð og refsiábyrgð) en annars t.d. starfsleg eða pólitísk,
4. hvaða aðili fer með aðalfrumkvæði að rannsókn og
5. hver fer væntanlega með lokaúrskurðarvald í því efni.

Vafalaust gleymi ég einhverjum og má þá bæta úr því í athugasemdum, svo og ef ég ofmet eða vanmet ábyrgð einhverra aðila. Sama er að segja um rökstuðning sem eðli málsins samkvæmt er knappur í slíku töfluformi. Loks þarf ekki að deila um það að borgarar landsins og ekki síst skattborgarar (hérlendis og erlendis) munu augljóslega bera byrðar vegna hrunsins á endanum."

• aðdraganda hrunsins og
• afleiðingum þesa.

Ábyrgð getur bæði komið til vegna

• verka einstakra aðila og
• athafnarleysi þeirra sem áttu að sýna frumkvæði.

Ég ætla að freista þess að greina í einfaldri og lítt rökstuddri töflu:

1. einstaka hópa (en ekki persónur) sem almennt kunna að verða látnir bera ábyrgð,
2. líkindi á ábyrgð að mínu mati,
3. tegund ábyrgðar - f.o.f. lagaleg (og þá einkum bótaábyrgð og refsiábyrgð) en annars t.d. starfsleg eða pólitísk,
4. hvaða aðili fer með aðalfrumkvæði að rannsókn og
5. hver fer væntanlega með lokaúrskurðarvald í því efni.

Vafalaust gleymi ég einhverjum og má þá bæta úr því í athugasemdum, svo og ef ég ofmet eða vanmet ábyrgð einhverra aðila. Sama er að segja um rökstuðning sem eðli málsins samkvæmt er knappur í slíku töfluformi. Loks þarf ekki að deila um það að borgarar landsins og ekki síst skattborgarar (hérlendis og erlendis) munu augljóslega bera byrðar vegna hrunsins á endanum.

Þó að ég hafi fyrir tæpu ári tekið frumkvæði sem talsmaður neytenda að því að aðstoða neytendur, sem töpuðu fé í peningamarkaðssjóðum, við að ná rétti sínum - bæði gagnvart bönkum og skattyfirvöldum - hef ég ekki notað jafnræðisrök til stuðnings tillögum um frekari aðgerðir og endanlegar lausnir gagnvart skudavanda heimilanna. Ástæðan er sú að ég hef einskorðað mig við lagaleg sjónarmið - sem halda mætti fram fyrir dómi (eða gerðardómi eins og ég hef lagt til við stjórnvöld og síðar kröfuhafa); í lögfræði er almennt talið að ójafnræði til ívilnunar í þágu eins aðila eða hóps geti ekki rennt lagalegum stoðum undir sambærilega kröfu annars aðila eða hóps. Slík rök hafa hins vegar - og geta væntanlega - notað þeir sem starfa í þágu hagsmunaaðila á pólitískari grunni en ég sem embættismaður með lögbundið hlutverk.

Í þessu sambandi má einnig nefna að í hrunvikunni milli yfirtöku Glitnis 29. september 2008 og neyðarlaganna viku síðar, 6. október sl., leitaðist ég við að upplýsa neytendur um rétt þeirra samkvæmt lögum um innistæðutryggingar o.fl. og takmarkanir hans og ráðleggja þeim almennt vegna þeirra takmarkana. Síðan hafa stjórnvöld ítrekað sýnt í verki að og lýst yfir að í gildi sé ótakmörkuð ábyrgð á innistæðum í bönkum - án þess þó að löggjafinn hafi beinlínis staðfest þá ábyrgð eins og stjórnarskráin áskilur.

Æ betur sést hins vegar að jafnræði hefur ekki verið í heiðri haft gagnvart þeim, sem áttu peningalegar eignir (og töpuðu að hluta), annars vegar og hins vegar þeim, sem orðið hafa fyrir tjóni vegna hrunsins sem íbúðareigendur og skuldarar neytendalána - bæði íbúðarlána og bílalána.

Sagan er svona:

Ég hafði fyrir um tveimur vikum misst dýran hlut heima og brotið rafhlöðulok og fór í umboðsverslunina og spurði hvað nýtt lok kostaði; svarið var 1.250 kr. en það skipti mig máli þar sem ég hefði getað látið mér nægja (í bili a.m.k.) að laga eldra lokið með lími eða límbandi ef það yrði mikið dýrara að kaupa nýtt lok. Fyrir um viku síðan var hringt og sagt að lokið, sem pantað var fyrir mig, væri komið; af rælni (eða smá paranoiu) spurði ég aftur hvert verðið væri og það var sagt hið sama: 1.250 kr.; var ég ánægður með að allir virtust nú orðið vita að samningar skulu standa. Klukkan var að nálgast lokunartíma og ég sagðist þá sækja lokið í næstu viku. Svo gaf ég mér ekki tíma fyrr en í síðdegis í dag til að sækja lokið og hafði sæmilega rúman tíma. Er ég hugðist greiða sagði afgreiðslumaðurinn (og ég tek fram að þjónustan fyrr og síðar var í alla aðra staði til fyrirmyndar, bæði hvað varðar gæði, þjónustu, hraða og annað) að verðið væri 2.190 kr. Þó að ég sé úr máladeild fann ég strax að þetta var hátt í 1.000 kr. hærra en umsamið verð. Nánar til tekið er þetta 940 kr. hærra eða 75% hækkun. Ég bar mig illa og sagði að ég hefði spurt fyrir pöntun - og til öryggis eftir að pöntuð vara var komin í hús - og verðið hefði því verið umsamið og töluvert lægra. Sölumaðurinn sagði að þetta væru mistök og gamalt verð eða eldri listi og bauð mér ljúflega 10% afslátt (219 kr.). Af því að ég var aldrei þessu vant ekki að flýta mér og ekki með fjölda þreyttra barna með í för sagði ég að það væri ekki það sem um var samið. Sölumaðurinn sagði þá að umrætt verð (1.250 kr.) væri svo lágt að verslunin myndi tapa á að selja á því verði; kannski hafði ég betri samningsstöðu en ella þar sem um sérpöntun var að ræða og tapið væri meira ef ég gengi út! Hins vegar spurði ég - án þess að fá svar - hvert innkaupsverðið var; gaf sölumaðurinn sig þá og seldi mér lokið á umsömdu verði og án þess að neinir eftirmálar yrðu.

 

Þetta nefni ég (í trausti þess að staða mín og lagaþekking hafi ekki spilað inn í eins og ég nefndi í upphafi) til þess að neytendur viti að réttur þeirra - t.d. til þess að krefjast þess að (munnlegir) samningar standi - er oft mikill; það sem alltof oft vantar er staða, aðstæður, úrræði eða þekking til að ná rétti sínum. Meðal þess sem nota má til að bæta úr þessu er Leiðakerfi neytenda (www.neytandi.is).

Hér má lesa nánar um úrskurðinn og afleiðingar hennar þar sem m.a. segir:

Taldi nefndin í úrskurði sínum að í raun gæfu skilmálarnir bankanum "sjálfdæmi" um hverjir vextirnir skyldu vera.

 

Í fréttinni eru eðlilega vangaveltur um hvað gerist í kjölfarið. Að mínu mati er fordæmisgildi þessa úrskurðar áfrýjunarnefndarinnar væntanlega töluvert og ekki einskorðað við aðila þessa máls, Nýja Kaupþing og viðskiptavin þess, heldur nær fordæmið væntanlega til

• annarra neytenda,
• annarra lánastofnana og
• annarra tegunda neytendalána, t.d. í öðrum myntum, þ.m.t. íslenskum krónum (þó að lögin löghelgi því miður verðtryggingu sem sett er á fót með öðrum lögum).

 

Hins vegar þarf væntanlega niðurstöðu dómstóla til þess að koma fram bótaábyrgð [...]

Nánar til tekið kveður ákvörðun Neytendastofu og úrskurðar áfrýjunarnefndar á um að ólögmætt sé að hafa í samningum um neytendalán skilmála um breytilegt vaxtaálag án þess að tilgreint sé eins og lögin áskilja

með hvaða hætti vextirir eru breytilegir og við hvaða aðstæður þeir breytast.

Taldi nefndin í úrskurði sínum að í raun gæfu skilmálarnir bankanum "sjálfdæmi" um hverjir vextirnir skyldu vera.

Í fréttinni eru eðlilega vangaveltur um hvað gerist í kjölfarið. Að mínu mati er fordæmisgildi þessa úrskurðar áfrýjunarnefndarinnar væntanlega töluvert og ekki einskorðað við aðila þessa máls, Nýja Kaupþing og viðskiptavin þess, heldur nær fordæmið væntanlega til

• annarra neytenda,
• annarra lánastofnana og
• annarra tegunda neytendalána, t.d. í öðrum myntum, þ.m.t. íslenskum krónum (þó að lögin löghelgi því miður verðtryggingu sem sett er á fót með öðrum lögum).

Hins vegar þarf væntanlega niðurstöðu dómstóla til þess að koma fram bótaábyrgð sem bent er á í ákvörðun Neytendastofu - bæði samkvæmt sérreglum laganna og samkvæmt almennum reglum. Sama á við um endurgreiðsluskyldu ef gengislán sem slík reynast ólögmæt eins og ég o.fl. hafa haldið fram en í lögum um vexti og verðtryggingu er svofellt ákvæði:

Ef samningur um vexti eða annað endurgjald fyrir lánveitingu eða umlíðun skuldar eða dráttarvexti telst ógildur og hafi endurgjald verið greitt ber kröfuhafa að endurgreiða skuldara þá fjárhæð sem hann hefur þannig ranglega af honum haft. Við ákvörðun endurgreiðslu skal miða við vexti skv. 4. gr., eftir því sem við getur átt.

Ríkisstjórn (og einstakir ráðherrar) þurfa sem æðstu handhafar framkvæmdarvalds (hvort sem þeir eru einnig kjörnir þingmenn eður ei) að njóta trausts meirihluta þings eða a.m.k. að ljóst sé að meirihluti þings sé ekki sannanlega reiðubúinn til þess að samþykkja vantraust á ríkisstjórn eða ráðherra.

Afleiðingin af þessari stjórnskipunarreglu hefur að vísu hérlendis undanfarna áratugi orðið ofræði ríkisstjórnar og ráðherra - einkum sem handhafa frumkvæðisvalds að breytingum á löggjöf og fjárstjórn; þessi afleiðing er vissulega á sviði prófessors Gunnars Helga - sem er stjórnmálafræði.

Af þessari óheppilegu (og kannski óhjákvæmilegu) afleiðingu þingræðisreglunnar virðist prófessor Gunnar Helgi draga þá ályktun að þingið og þingmenn ráði litlu eða engu en ráðherrar og ríkisstjórn öllu eða miklu; hann breytir í stuttu máli lagareglu um þingræði í stjórnmálakenningu um að þingið ráði engu; það er erfitt að kalla

þingræði!

Hér eru birt svör mín sem talsmanns neytenda hér á neytendablogginu í gær við spurningum Sigðurðar M. Grétarssonar vegna tillagna minna og tilmæla um niðurfærslu skulda neytenda með gerðardómi og samhengi þeirra við aðrar hugmyndir og afstöðu mína til þeirra:

Inngangur SMG:

Mér leikur forvotni á að vita út á hvað þínar hugmyndir ganga nákvæmlega út á og hvernig þú metur lagalega stöðu þeirra, sem skulda verðtryggð lán í íslenskum krónum. Nú hafa Hagsmunasamtök heimilanna talað eins og þú styðjur þeirra kröfur en mér hefur sýnst af athugasemdum þínum á annarri bloggsíðu að þér hugnist þeirra útgáfa ekki og talar um mismunandi lækkun skulda eftir því hvernær menn tóku lánin og þá eins og mig minnir þig hafa orðað það einhvern veginn "eftir staðsetningu í íbúðvarðsbólukúrfunni. Því vakna nokkrar spurningar hjá mér.

Spurning 1. Styður þú kröfu Hagsmunasamtaka heimilanna um að færa vísitölu neysluverðst til verðtryggingar og gengi myntkörfulána til janúar 2008?

Spurning 2. Telur þú að gerðardómur eins og þú villt koma á muni fyrst og fremst leggja til lækkun verðtryggðra lána í íslenskum krónum til þeirra, sem keyptu sína fyrstu íbúð á íbúðaverðbóluárunum 2004 til 2008 eða telur þú að þar yrði um víðtækari lækkun að ræða?

Spurning 3. Ef dæmið er skoðað frá janúar 2000 til júlí 2009 þá hefur vísitala neysluverðs til verðtryggingar hækkað um 74% á því tímabili en launavísitala hefur hækkað um rúm 90% og vísitala húsnæðisverðs á höfuðborgarsvæðinu um rúm 130%. Telur þú að gerðardómur eins og þú villt setja upp muni ákvaðra lækkun láns til aðila, sem keypti íbúð í janúar 2000 og tók til þess verðtryggt lán, sem hann er enn með?

Svar 

3. Varla; a.m.k. ekki eins mikla og þeirra sem þú spyrð umí 2. tl., sbr. rök í fyrri athugasemdum; í þeim möguleika á sveigjanleika felst að mínu mati kosturinn við mínar málsmeðferðartillögur - en á móti hefur verið bent á að þær gefi færi á of flóknum og ógagnsæjum lausnum en við flóknum vandamálum eigi við einfaldar lausnir. Þá hefur einnig verið bent á víða að hlutfallslegt tjón allra sé hið sama óháð krónutölunni - en ég tek undir með forsendunni í spurningu þinni að jafna megi því tjóni út á móti eignahækkun í húsnæðisbólunni ef töluglöggir gerðardómsmenn finna slíku stað.

Í kjölfarið hefur mér verið bent á að taka yrði tillit til verðtryggðra eigna skuldara (niðurfærslu"þega").  

Spurning 4. Telur þú að slíkur aðili ætti möguleika í málsókn ef hann færi út í að stefna baknanum sínum eða Íbúðalánasjóði og krefðist lækkunar á láninu vegna forsendubrests.

Svar 

4. (Skil spuninguna svo að hún vísi til aðila skv. 3. tl.) Já; möguleika en ekki eins mikla og þeir sem tóku gengisbundin lán. Slík mál eiga frekar heima í pólitískri lausn eins og fyrri gerðardómstillagan minnir á heldur en lagalegri eins og sú síðari lýtur að. Svo er möguleikinn að taka til varna frekar en að sækja mál með því að stefna! Það kann að verða næsta skref ef ekkert gerist í næstu viku.

Spurning 5. Hverja telur þú líklegustu niðursöðuna ef farið verður að kröfu Hagsmunasamtaka heimilanna og vísitala neysluvarðs til verðtryggingar verður færð aftur til janúar 2008 með lögum frá Alþingi og einhver stór eigandi varðtryggðra skuldabréfa, til dæmis lífeyrissjóður, fer í mál við ríkið vegan síns taps á grunvelli eignarréttarákvæðis stjórnarskrárinnar?

Svar 

5. Tap kröfuhafans, t.d. lífeyrissjóðsins - einkum ef farnar verða eðlilegar og réttlátar málsmeðferðarleiðir eins og ég hef lagt til með tillögu minni um stjórnskipaðan gerðardóm í kjölfar eignarnáms í lok apríl og svo tilmælum í lok ágúst um samningsbundinn gerðardóm. Önnur málsmeðferð kann að eiga vel við - en enginn virðist hafa lagt slíkt til nema ég; flestir einblína á sína patent-efnisniðurstöðu. 

Í lokin spyr talsmaður neytenda, Gísli Tryggvason, hvort skuldaniðurfærsla muni laga vaxtastefnuna; svarið - frá seððlabankastjóra - er já.

Þó að ASÍ hafi ekki kynnt þessar tillögur fyrir mér sýnist mér á fréttum að þetta séu í sjálfu sér brýnar og góðar tillögur um lagfæringar á gölluðum lögum um greiðsluaðlögun. Eins og ég nefndi á fundi okkar, sem stóðum að ákalli um almennar aðgerðir  11. febrúar og 11. september sl., með forystu ASÍ í síðustu viku getum við sjálfsagt öll skrifað undir þessar tillögur ASÍ.

Eins og ég benti á í

• umsögn minni fyrir rúmu ári um drög að frumvarpi um greiðsluaðlögun og
• umsögn minni snemma á þessu ári um frumvörpin þrjú

sem loks komu fram eftir allsherjarefnahagshrun er þar um að ræða gölluð lög og auk þess sértækt úrræði - sem ekki dugir til eftir forsendubrest sem varð á verðtryggðum og einkum gengistryggðum lánum við endurtekið gengishrun og verðbólguaukningu í kjölfarið.

Ég verð því líklega að halda mínu striki ef ekki kemur annað og meira til.

Lengur verður vart beðið eftir að tekið verði í sáttahönd eftirfarandi aðila sem starfað hafa saman frá sameiginlegu ákalli 11. febrúar sl., þ.e.

• Búseta á Norðurlandi,
• Félags fasteignasala,
• Hagsmunasamtaka heimilanna,
• Húseigendafélagsins og
• talsmanns neytenda.

Sjö mánuðum síðar endurnýjuðu sömu aðilar ákallið ásamt fleirum og í kjölfarið var fundað með ráðherra og þingflokkum stjórnarflokkanna auk ASÍ, Neytendasamtakanna og þingflokks Framsóknarflokksins og boðið upp á viðræður um leiðir til niðurfærslu. Á fundinum með ráðherra var óskað eftir fullri og beinni aðild að því að móta aðgerðir. Ráðherra veit að beðið er eftir svari.

Ýmsir hafa frá upphafi lagt til efnislegar lausnir:

Almennar lausnir

• Hagsmunasamtök heimilanna, Búseti o.fl. vilja færa aftur verðtryggingu og leiðrétta gengistryggð lán.
• Þingflokkar og þingmenn vilja færa niður skuldir, oft með tölulegu hámarki. 
  
   

Frestun og sértækar aðgerðir

Stjórnvöld hafa til þessa ekki lagt fram almennar lausnir en fryst skuldir og frestað fullnustu auk sértækra lausna. Sama gildir um stærstu samtök launafólks og neytenda. Í vikunni hefur óformlegur samráðshópur um þörf á samræmdum lausnum fundað með þessum samtökum, stjórnvöldum og þingflokkum en hópurinn sendi fyrst frá sér sameiginlegt ákall um almennar aðgerðir 11. febrúar sl. (sjá www.talsmadur.is)  

 

Gerðardómur – skjót málsmeðferð til lausnar

Sem talsmaður neytenda hef ég ekki lagt fram efnislegar tillögur heldur lagt áherslu á réttláta málsmeðferð til lausnar. Strax fjórum vikum eftir hrunið nefndi ég hjá þingnefnd að taka mætti íbúðarlán eignarnámi og færa niður eftir mati gerðardóms. Stjórnvöld virtust lengi vinna að lausn, a.m.k. vegna gengistryggðra lána, og dró ég því að árétta þá tillögu en gerði það formlega eftir þingkosningar.

Ein rök fyrir tillögu minni eru að það getur kostað neytanda allt að 2 millj. kr. og tekið um tvö ár að fá dómsúrlausn.

Eftir 4ra mánaða bið eftir viðbrögðum sendi ég 25 bönkum og lánveitendum sambærileg tilmæli, þ.e. að samið verði um að gerðardómur leysi úr ágreiningi um gengis- og verðtryggð lán vegna forsendubrests o.fl. lagaröksemda, þ.m.t. að óheimilt hafi verið að veita gengistryggð lán. Þess má geta að hagfræðingar – einkum að utan – hafa nú loks tekið undir að verðtrygging sé óréttmæt gagnvart neytendum.

Flestir sjá nú að hið hefðbundna réttarkerfi er ekki fært um að takast á við vandann og að saklausum neytendum sé ekki bjóðandi ígildi gjaldþrots og skerðing fjárræðis. 
 

Seðlabankinn tekur loks undir

Í fyrradag hélt Seðlabanki Íslands áhugaverða málstofu þar sem viðurkennt var – út frá reynslurökum úr yfir 100 kreppum – að “endurskipulagning skulda” væri efnahagsleg nauðsyn. Ef ekki koma heildstæðar lausnir fer verr fyrir þjóðfélagið allt. Ég tek enn undir það og árétta að samræmd niðurfærsla skulda er einnig siðferðisleg og lagaleg krafa neytenda í kjölfar ófyrirséðs efnahagshruns.

Höfundur er talsmaður neytenda og aðjúnkt

í neytendamarkaðsrétti við lagadeild Háskólans í Reykjavík.

Talsmaður neytenda birti í dag [17.9.09] eftirfarandi grein

í Viðskiptablaðinu - einnig sem aðjúnkt við lagadeild Háskólans í Reykjavík.

]

Að vísu skil ég að mörgum finnist biðin löng eftir bættum stjórnarháttum og uppbyggilegri umræðuhefð - sem ungu mennirnir nefndu sem ástæðu væntanlegrar brottfarar. Þeir hafa að vísu tengsl við útlönd og engar verulegar skuldir hérlendis og eiga ekki börn og því er e.t.v. skiljanlegt að þeir freisti gæfunnar erlendis eftir því sem unnt er.

Konurnar tvær, sem komu að máli við mig að fyrra bragði, eiga hins vegar ekki eins auðvelt með að fara af landi brott - eiga hér ung börn og fjölskyldu - en sögðu að þær væru að gefast upp á biðinni!

Loks tek ég, hér með, upp þráðinn eftir langt blogghlé og freista þess að nota þennan miðil að nýju til þess að setja málefni neytenda í kastljós út frá fréttum líðandi stundar.