Er Sešlabankinn sammįla okkur hinum um skuldavandann? Jį

Hér er įhugaverš tenging viš įlitamįliš hvort fęra eigi nišur skuldir heimilanna - ž.e. afstaša Sešlabankans! Hlustiš og žér muniš skilja.

 

Ķ lokin spyr talsmašur neytenda, Gķsli Tryggvason, hvort skuldanišurfęrsla muni laga vaxtastefnuna; svariš - frį seššlabankastjóra - er jį.


Sķšbśin lagfęring į sértękum śrręšum dugir ekki til

ASĶ leggur žarna ašeins til lagfęringar į sértękum śrręšum į borš viš greišsluašlögun. Žaš dugir ekki til aš mķnu mati - žó aš žetta viršist brżnar lagfęringar eins langt og žęr nį. Almennar ašgeršir žarf til aš mķnum dómi.

 

Žó aš ASĶ hafi ekki kynnt žessar tillögur fyrir mér sżnist mér į fréttum aš žetta séu ķ sjįlfu sér brżnar og góšar tillögur um lagfęringar į göllušum lögum um greišsluašlögun. Eins og ég nefndi į fundi okkar, sem stóšum aš įkalli um almennar ašgeršir  11. febrśar og 11. september sl., meš forystu ASĶ ķ sķšustu viku getum viš sjįlfsagt öll skrifaš undir žessar tillögur ASĶ.

 

Eins og ég benti į ķ

sem loks komu fram eftir allsherjarefnahagshrun er žar um aš ręša gölluš lög og auk žess sértękt śrręši - sem ekki dugir til eftir forsendubrest sem varš į verštryggšum og einkum gengistryggšum lįnum viš endurtekiš gengishrun og veršbólguaukningu ķ kjölfariš.

 

Ég verš žvķ lķklega aš halda mķnu striki ef ekki kemur annaš og meira til.


mbl.is Męta vanda 10.000 fjölskyldna
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Śtrétt sįttahönd žreytist

Nś hafa fulltrśar lįntakenda bešiš ķ heila viku eftir svari frį félags- og tryggingamįlarįšherra um hvort žeir fįi ašild aš endurskipulagningu skulda heimilanna. Stjórnvöld hafa fundaš meš fulltrśum kröfuhafa, ž.m.t. ASĶ - sem stendur aš lķfeyrissjóšum sem eru mešal kröfuhafa. Žvķ veršur ekki trśaš aš stjórnvöld afžakki gott boš um samstarf viš nešangreinda ašila - eftir nęr įrs biš eftir aš tekiš verši ķ eitt skipti og meš heildstęšum hętti į skuldum neytenda ķ kjölfar forsendubrests viš gengisfall um pįskana ķ fyrra og gengishrun ķ kjölfar bankakreppu.

 

Lengur veršur vart bešiš eftir aš tekiš verši ķ sįttahönd eftirfarandi ašila sem starfaš hafa saman frį sameiginlegu įkalli 11. febrśar sl., ž.e.

  • Bśseta į Noršurlandi,
  • Félags fasteignasala,
  • Hagsmunasamtaka heimilanna,
  • Hśseigendafélagsins og
  • talsmanns neytenda.

 

Sjö mįnušum sķšar endurnżjušu sömu ašilar įkalliš įsamt fleirum og ķ kjölfariš var fundaš meš rįšherra og žingflokkum stjórnarflokkanna auk ASĶ, Neytendasamtakanna og žingflokks Framsóknarflokksins og bošiš upp į višręšur um leišir til nišurfęrslu. Į fundinum meš rįšherra var óskaš eftir fullri og beinni ašild aš žvķ aš móta ašgeršir. Rįšherra veit aš bešiš er eftir svari.

 


mbl.is Ręša um greišsluvanda heimila
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Sįtt um nišurfęrslu skulda

Ę fleiri skilja aš viš neytendum blasir raunverulegur vandi vegna forsendubrests lįna ķ kjölfar efnahagshruns. Rétt įr er frį žroti Lehmans-bankans. Ķ kjölfariš varš allsherjar efnahagshrun į Ķslandi. Įhrifin eru – eins og viš nįttśrhamfarir – óhįš efnahag og tekjum neytenda en vandinn er af manna völdum. Lausnin er einnig ķ mannlegu valdi.



Żmsir hafa frį upphafi lagt til efnislegar lausnir:

Almennar lausnir

  • Hagsmunasamtök heimilanna, Bśseti o.fl. vilja fęra aftur verštryggingu og leišrétta gengistryggš lįn.
  • Žingflokkar og žingmenn vilja fęra nišur skuldir, oft meš tölulegu hįmarki. 

     

Frestun og sértękar ašgeršir

Stjórnvöld hafa til žessa ekki lagt fram almennar lausnir en fryst skuldir og frestaš fullnustu auk sértękra lausna. Sama gildir um stęrstu samtök launafólks og neytenda. Ķ vikunni hefur óformlegur samrįšshópur um žörf į samręmdum lausnum fundaš meš žessum samtökum, stjórnvöldum og žingflokkum en hópurinn sendi fyrst frį sér sameiginlegt įkall um almennar ašgeršir 11. febrśar sl. (sjį www.talsmadur.is)  

 

Geršardómur – skjót mįlsmešferš til lausnar

Sem talsmašur neytenda hef ég ekki lagt fram efnislegar tillögur heldur lagt įherslu į réttlįta mįlsmešferš til lausnar. Strax fjórum vikum eftir hruniš nefndi ég hjį žingnefnd aš taka mętti ķbśšarlįn eignarnįmi og fęra nišur eftir mati geršardóms. Stjórnvöld virtust lengi vinna aš lausn, a.m.k. vegna gengistryggšra lįna, og dró ég žvķ aš įrétta žį tillögu en gerši žaš formlega eftir žingkosningar.

 

Ein rök fyrir tillögu minni eru aš žaš getur kostaš neytanda allt aš 2 millj. kr. og tekiš um tvö įr aš fį dómsśrlausn.

 

Eftir 4ra mįnaša biš eftir višbrögšum sendi ég 25 bönkum og lįnveitendum sambęrileg tilmęli, ž.e. aš samiš verši um aš geršardómur leysi śr įgreiningi um gengis- og verštryggš lįn vegna forsendubrests o.fl. lagaröksemda, ž.m.t. aš óheimilt hafi veriš aš veita gengistryggš lįn. Žess mį geta aš hagfręšingar – einkum aš utan – hafa nś loks tekiš undir aš verštrygging sé óréttmęt gagnvart neytendum.

 

Flestir sjį nś aš hiš hefšbundna réttarkerfi er ekki fęrt um aš takast į viš vandann og aš saklausum neytendum sé ekki bjóšandi ķgildi gjaldžrots og skeršing fjįrręšis. 
 

Sešlabankinn tekur loks undir

Ķ fyrradag hélt Sešlabanki Ķslands įhugaverša mįlstofu žar sem višurkennt var – śt frį reynslurökum śr yfir 100 kreppum – aš “endurskipulagning skulda” vęri efnahagsleg naušsyn. Ef ekki koma heildstęšar lausnir fer verr fyrir žjóšfélagiš allt. Ég tek enn undir žaš og įrétta aš samręmd nišurfęrsla skulda er einnig sišferšisleg og lagaleg krafa neytenda ķ kjölfar ófyrirséšs efnahagshruns.


 

Höfundur er talsmašur neytenda og ašjśnkt

ķ neytendamarkašsrétti viš lagadeild Hįskólans ķ Reykjavķk.


 

Talsmašur neytenda birti ķ dag [17.9.09] eftirfarandi grein

ķ Višskiptablašinu - einnig sem ašjśnkt viš lagadeild Hįskólans ķ Reykjavķk.

]


Óttast aš fólk sé aš gefast upp

Um helgina hitti ég tvo unga menn sem ętla aš yfirgefa landiš - til frambśšar aš sögn - og lķst ekki į framtķšina hér. Ég varš nišurdreginn yfir žessu vonleysi žeirra. Enn verra fannst mér žegar tvęr konur sögšust vera aš gefast upp - vegna skuldaįžjįnar.

 

Aš vķsu skil ég aš mörgum finnist bišin löng eftir bęttum stjórnarhįttum og uppbyggilegri umręšuhefš - sem ungu mennirnir nefndu sem įstęšu vęntanlegrar brottfarar. Žeir hafa aš vķsu tengsl viš śtlönd og engar verulegar skuldir hérlendis og eiga ekki börn og žvķ er e.t.v. skiljanlegt aš žeir freisti gęfunnar erlendis eftir žvķ sem unnt er.

 

Konurnar tvęr, sem komu aš mįli viš mig aš fyrra bragši, eiga hins vegar ekki eins aušvelt meš aš fara af landi brott - eiga hér ung börn og fjölskyldu - en sögšu aš žęr vęru aš gefast upp į bišinni!

 

Loks tek ég, hér meš, upp žrįšinn eftir langt blogghlé og freista žess aš nota žennan mišil aš nżju til žess aš setja mįlefni neytenda ķ kastljós śt frį fréttum lķšandi stundar.


mbl.is Nį ekki endum saman
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Dregiš veršur śr vęgi verštryggingar

Ķ samstarfsyfirlżsingu rķkisstjórnarinnar, sem ég hef fjallaš um undanfarna 10 daga m.t.t. neytendamįla er žessa setningu aš finna:

 

Dregiš verši śr vęgi verštryggingar ķ lįnavišskiptum samhliša auknu framboši óverštryggšra ķbśšalįna.

 

Žetta er aš mķnu mati elsta, stęrsta og ótvķręšasta hagsmunamįl neytenda į Ķslandi - en tengist aš mati margra sérfręšinga ķ hagfręši og stjórnvķsindum ašild aš ESB.

 

Sumir hafa sagt ómögulegt aš afnema eša takmarka verštryggingu nema meš upptöku evru - og žį vęntanlega ķ gegnum ašild aš ESB og hafa hafnaš efasemdum - mķnum sem annarra - um réttmęti verštryggingar meš žeim rökum.

 

Ašrir hafa haldiš žvķ fram aš verštrygging verši endanlega - og sjįlfkrafa - śr sögunni meš ESB- og evruašild.

 

Hvaš sem žeim röksemdum eša spįdómum lķšur hefur žetta lengi veriš eitt helsta įhyggjuefni mitt fyrir hönd neytenda en ennžį hef ég ekki fundiš lausnarmišaša leiš til žess aš takast į viš vandann meš žeim takmörkušu śrręšum og valdheimildum sem talsmašur neytenda bżr yfir. Ein įstęšan er trś hagfręšinga og annarra sérfręšinga almennt - a.m.k. fram aš bankahruni - į réttmęti verštryggingar!

 

Ein hugmyndin, sem ég hef kannaš lauslega meš sérfręšingum og reifaš óformlega (m.a. į fundi hjį Hagsmunasamtökum heimilanna nś ķ kvöld), er aš leita śrlausnar hjį eftirlitsašilum EES - svo sem Eftirlitsstofnun EFTA (ESA) um réttmęti og lögmęti žess aš flest neytendalįn į Ķslandi - ž.m.t. ķbśšarvešlįn - séu samkvęmt stöšlušum samningum tengd lögvarinni vķsitölu neysluveršs sem rķkisstofnun reiknar śt frį veršbreytingum - auk hįrra vaxta. Meš žvķ er öll įhęttan (ekki ašeins hluti hennar) af óvissum atburši - veršžróun utan įhrifamįttar einstakra neytenda - sett į veikari ašilann ķ samningssambandinu, ž.e. neytandann.

 

Ķ samstarfsyfirlżsingu rķkisstjórnarinnar segir einnig um mįlsmešferš - og takiš eftir aš žar segir (eins og felst ķ upphafstilvitnuninni aš framan) "hvernig" - ekki hvort):

 

Jafnframt veršur óskaš eftir mati Sešlabankans į žvķ hvernig best verši dregiš śr vęgi verštryggingar ķ ķslensku efnahagslķfi.

 


Bķlalįn ķ bišstöšu

Ķ tengslum viš reglulega umfjöllun mķna undanfarna viku um neytendamįl ķ samstarfsyfirlżsingu rķkisstjórnarinnar mį nefna aš ekki er žar beinlķnis aš finna almenna lausn į žeim vanda sem lįntakendur svonefndra bķlalįna standa frammi fyrir en samkvęmt dęminu ķ žessari frétt er greišslubyršin nįkvęmlega tvöföld - 100% hękkun; žį er ekki fjallaš um skuldavandann sjįlfan, ž.e. aš slķk dęmi fela ķ sér aš bifreiš er gjarnan (einkum ķ ķslenskum krónum ef um er aš ręša lįn ķ erlendri mynt) mun minna virši en lįniš sem hśn stendur aš veši fyrir. Ķ samstarfsyfirlżsingunni segir žó, žessu tengt: 

 

  • Skuldastaša heimila, greišslu- og framfęrslugeta verši til stöšugs endurmats sem og naušsynlegar ašgeršir til aš koma til móts viš heimili ķ vanda.
  • Heildarmat į žörf fyrir frekari ašgeršir og tillögur ķ žvķ efni verši unnar ķ kjölfar śttektar Sešlabanka Ķslands į skuldum og tekjum heimila sem įętlaš er aš liggi fyrir ķ sķšari hluta maķmįnašar. Įkvaršanir um frekari ašgeršir og tillögur verši teknar ķ samrįši viš ašila vinnumarkašarins.

 

Žess er žvķ vęntanlega ekki langt aš bķša - ž.e. vęntanlega ķ lok maķ eftir aš śttekt Sešlabanka Ķslands liggur fyrir - aš fram komi hvort įkvöršun veršur tekin af rķkisstjórninni aš leggja til almenna lausn į žessum skuldavanda neytenda, ž.e. umfram sértęk śrręši į borš viš greišsluašlögun og almennar ašgeršir til frestunar į skuldavanda neytenda. Ég er enn vongóšur um aš svo verši, sbr. tillögu mķna hér til lausnar į skuldavanda vegna ķbśšarvešlįna. Žį vekur vonir um įsęttanlegar lausnir - eins og framangreind rįšagerš um įkvöršun um frekari ašgeršir og tillögur ķ samrįši viš ašila vinnumarkašarins - aš settur verši į fót

 

fastur samstarfsvettvangur stjórnvalda viš ašila vinnumarkašarins og önnur lykilhagsmunasamtök um žróun ķslensks samfélags.


mbl.is Lįntakar meš frystingu inn ķ sumariš
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Neytendamįl ķ stjórnarsįttmįla

Ég held įfram aš vekja athygli į neytendamįlum ķ samstarfsyfirlżsingu nżrrar rķkisstjórnar en ķ gęr var smį śtśrdśr vegna frumkvęšis heilbrigšisrįšherra til aukinnar neytendaverndar (barna) gagnvart sętum neysluvörum. Ķtarlegasta umfjöllunin um neytendamįl er eftirfarandi kafli er lżtur aš umfangsmestu ašgeršunum ķ žįgu neytenda sem frįfarandi minnihlutastjórn og nż meirihlutastjórn hafa žegar įkvešiš og fengiš samžykktar:

 

Greišslu- og skuldavandi heimila

Djśp nišursveifla ķ kjölfar bankahrunsins hefur skapaš misgengi į milli greišslubyrši og greišslugetu margra heimila ķ landinu. Žetta misgengi veršur aš leišrétta meš lękkun į greišslubyrši žeirra sem verst standa žar til veršmętasköpun atvinnulķfsins tekur aftur aš aukast. Markmiš rķkisstjórnarinnar er aš koma ķ veg fyrir aš tķmabundinn greišsluvandi leiši til vanskila og gjaldžrots, svo sem meš hękkušum og breyttum vaxtabótum og hśsaleigubótum. Lykilatriši er aš tryggja hśsnęšisöryggi fjölskyldna og einstaklinga. Greišslujöfnun sem nś nęr bęši til verštryggšra og gengistryggšra lįna gerir kleift aš laga greišslubyrši aš lękkandi tekjum. Žį gera nż lög um greišsluašlögun sem samžykkt voru į sķšasta žingi žaš mögulegt aš taka į vanda žar sem fyrirsjįanlegt er aš greišslu- og skuldabyrši verši skuldurum ofviša til lengri tķma litiš. Loks gera frystingar greišslna sem eru ķ boši hjį lįnastofnunum heimilum kleift aš bregšast viš brįšavanda vegna skyndilegs tekjumissis. Ofangreindum śrręšum žarf aš fylgja fast eftir.

 

  • Efnt veršur til sérstaks kynningarįtaks į žeim śrręšum sem heimilum ķ erfišleikum standa žegar til boša.
  • Rįšgjafarstofa heimilanna verši efld enn frekar ef žörf krefur til aš eyša bišlistum eftir vištölum og ašstoš viš endurskipulagningu į fjįrhag heimila og fólks ķ vanda. Sérstaklega verši hugaš aš ašgengi ķbśa į landsbyggšinni aš žjónustu Rįšgjafarstöšvarinnar.
  • Skuldastaša heimila, greišslu- og framfęrslugeta verši til stöšugs endurmats sem og naušsynlegar ašgeršir til aš koma til móts viš heimili ķ vanda.
  • Heildarmat į žörf fyrir frekari ašgeršir og tillögur ķ žvķ efni verši unnar ķ kjölfar śttektar Sešlabanka Ķslands į skuldum og tekjum heimila sem įętlaš er aš liggi fyrir ķ sķšari hluta maķmįnašar. Įkvaršanir um frekari ašgeršir og tillögur verši teknar ķ samrįši viš ašila vinnumarkašarins.

 

Žarna er lżst frekari įformum um tilteknar ašgeršir og opnaš fyrir endurmat į naušsyn višbótarašgerša ķ žįgu neytenda en mešal žeirra lausna sem lagšar hafa veriš til er tillaga mķn sem send var rķkisstjórninni fyrir tępum žremur vikum og lesa mį um nįnar hér; ķ śtdrętti fréttar um mįliš į vefsķšu talsmanns neytenda segir:

 

Talsmašur neytenda hefur sent forsętisrįšherra tillögu meš ķtarlegum rökstušningi fyrir žvķ aš taka beri öll neytendalįn meš veši ķ ķbśšarhśsnęši eignarnįmi og fela geršardómi aš leggja til nišurfęrslu žeirra.


Neyslustżring eša neytendavernd?

Ég tek fram aš viš Ögmundur Jónasson įttum įrum saman gott samstarf ķ žįgu launafólks og višurkenni aš ķ žessu framtaki hans sem heilbrigšisrįšherra felst vissulega aš nokkru svonefnd forsjįrhyggja - ef fólk hugsar um neytendur almennt, sem eiga jś samkvęmt fremur almennri skošun sjįlfir aš kunna fótum sķnum forrįš. Lķklegt markmiš heilbrigšisrįšherra er engu aš sķšur aš mķnu mati réttmętt - aš stżra neyslu žannig aš barnungir neytendur séu verndašir gegn óheilsusamlegri neyslu gosdrykkja - og gjarnan annars sykurvarnings. Hins vegar finnast mér fjölmišlar einblķna į jįkvęš įhrif sykurskatts gagnvart tannvernd en gleyma aš fjalla um žaš sem heilbrigšisgeirinn er nokkuš einhuga um aš nefna:

 

offitu-faraldur.

 

Ég vona aš sem flestir įtti sig į aš ekki er ašalmįliš aš stżra neyslu fulloršinna neytenda heldur aukin neytendavernd barna - en žar er hollustuvernd eitt lykilatrišiš ķ nżlegum leišbeiningum okkar umbošsmanns barna. Mešal lykilatriša žar er žetta:

 

Fjölskylduvęnar dagvöruverslanir
Ķ dagvöruverslunum skal leitast viš aš ekkert sęlgęti, flögur, gos eša žvķumlķkt sé nęrri kassa og a.m.k. sé tryggt aš einn kassi sé laus viš slķkar vörur ķ verslunum žar sem eru fleiri en tveir kassar. Auk žess er męlst til žess aš aušvelt sé fyrir fólk meš börn aš ganga um dagvöruverslun en sneiša hjį matvęlum, sem höfša sérstaklega til barna og hafa hįtt innihald sykurs, salts, fitu eša transfitu – einkum ef žau eru ķ sjónhęš barna.

 

Ekki kann ég aš reikna hve mikiš fęst ķ rķkissjóš meš framtakinu enda hef ég lżst žvķ yfir aš žaš sé ekki mitt hlutverk aš hafa skošun į sköttum - nema žeir raski frjįlsum višskiptum neytendum ķ óhag. Enn sķšur er žaš hlutverk talsmanns neytenda aš lżsa afstöšu til žess hvert skatttekjur eigi aš renna - til velferšaržjónustu eša annars.

 

En raskar žetta frjįlsum višskiptum? Jį; neyslustżring - sem margir hreinstefnumenn į sviši hagfręši, stjórnmįla og skattaréttar andmęla - getur aš mķnu mati haft nokkuš augljós hagręn įhrif žannig aš fęrri vilja kaupa - eša geta keypt - sykraša gosdrykki - samkvęmt kenningunni. Undirtektir mķnar styšja žvķ frekari opinberar įlögur į neytendur ķ hagręnu, lżšheilsupólitķsku skyni; žvķ mišur var ég nokkuš einn um žį skošun ķ óformlegu samrįši į vegum hins opinbera fyrir rśmum tveimur įrum - žegar rķkisvaldiš įformaši snemma įrs 2007 lękkun "matarviršisaukaskatts" - aš ekki ętti aš lękka opinberar įlögur į óhollustu ķ einhverjum skilningi. Fulltrśi višskiptarįšuneytis lét sérstaklega ķ ljós undrun sķna į aš talsmašur neytenda teldi aš halda ętti įlögum į neytendur - sem ég vildi gera ķ forvarnarskyni vegna veikburša neytenda į borš viš börn. Ég stend viš žį skošun. Kjarni mįlsins er aš hérumrędd breyting vęri ekki (öllum) neytendum ķ óhag aš mķnu mati.


mbl.is Sykraš gos skattlagt?
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Óvalkvęš aukagjöld standast ekki

Žetta tel ég ekki standast - og mun beita mér gegn žessu į vettvangi norręnna (eša jafnvel evrópskra) kollega ef fęri gefst eins og ég žegar hef gert innanlands - ž.e. aš amast viš aukagjöldum į neytendur vegna žjónustu sem felur ekki ķ sér einhverja afmarkaša višbót sem neytandinn getur vališ - og hafnaš.

 

Einhver misskilningur hlżtur žó aš felast ķ žessari frétt žvķ aš innskrįning er naušsynlegur hluti flugferšar žó aš velja megi hvort fleiri en ein taska er innskrįš, žyngd tösku eša hvort keyptur er matur eša annaš ķ flugferšinni o.s.frv. Forsenda gjaldtöku er sem sagt aš mķnu mati aš tekiš sé gjald vegna afmarkašrar og valkvęšrar aukažjónustu viš flugfaržega. Hugsanlega felst ķ žessu rįšagerš um aš flytja kostnaš af öllum yfir į einstaka neytendur sem vilja višbótaržjónustu į borš viš margar eša žungar töskur. Aukagjöld vegna aukažjónustu eru ķ lagi en aukagjald vegna naušsynlegs hluta hinnar seldu žjónustu (flugferšar) stenst aš mķnu mati ekki. Af sömu įstęšu hef ég efasemdir um nišurlag fréttarinnar er lżtur aš atrišum sem vart eru valkvęšir ķ hefšbundnum skilningi:

 

Ryanair hefur hugleitt żmsar sparnašarleišir aš undanförnu. Mešal annars hefur lagt til aš faržegar greiši fyrir notkun salernis ķ flugvélunum og aš mjög žungir faržegar greiši aukagjald.


mbl.is Verša aš borga fyrir innritun
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

« Fyrri sķša | Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband